Bahayi, KaderKuş, Ubeydullah Enes2026-04-212026-04-212025https://hdl.handle.net/123456789/8980https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h89MRZ21fw8qL0bprGTSZMTqOp88QwRFn7HhIgj0VbK0Bu araştırma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler-de birinci derece yakınını kaybeden kişiler ile çalışılmıştır. Birinci derece yakınını kaybetmiş kişilerde uzamış yas, şematizasyon, depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki incelenmiş-tir. Deprem gibi beklenmedik zamanda fiziksel, ruhsal ve toplumsal olarak derin izler bıraka-bilmektedir. Bu bağlamda, afet sonrasında kişilerde psikolojik ve somatik şikayetler ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışma afette birinci derece yakınını kaybetmiş kişilerde psikolojik ve somatik değişkenler arasındaki ilişkiyi istatistiksel olarak inceleyerek psikanalitik kuramsal çerçeve ile uyumunu incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanmış ve kesitsel nitelikte yürütül-müştür. Katılımcılar, depremde birinci derece yakınını kaybetmiş toplam 121 yetişkin birey-den oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi anket yöntemiyle ve yüzyüze yapılan görüşmeler ile elde edilmiştir. Veri toplama araçları olarak Bitmemiş İşler Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği kısa formu, Somatik-Duygusal Çatışma Ölçeği, WHOQOL-8.tr ve sosyodemografik bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon, hiye-rarşik regresyon ve process makrosu kullanılarak aracılık ve düzenleyicilik analizleri yapıl-mıştır. Bulgular, uzamış yas ile somatizasyon arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu gös-termiştir. Uzamış yas ile depresyon arasındaki ilişki anlamlılık sınırına yakın bulunmuştur, bulgular istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Uzamış yas ile yaşam kalitesi arasında ise negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Depresyon düzeyinin yaşam kalitesi üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğu; sosyal desteğin yaşam kalitesiyle pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, sosyal desteğin depresyonun yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değiştirmediği tespit edilmiştir. Aracılık analizleri, depresyonun uzamış yas ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkide kısmen aracı rol oynadığını göstermektedir. Somatik-duygusal ça-tışmanın ise uzamış yas ile somatizasyon arasındaki ilişkide tam aracı rolü olduğu saptanmış-tır. Bu sonuçlar, psikanalitik kuramla uyumludur. Freud'un (1917) yasın melankoliye dönü-şebileceğini öne süren yaklaşımı ve Bion'un (1962) duyguların düşünceye dönüştürülemedi-ğinde bedenselleşeceğini savunan 'alfa işlevi' kuramı, elde edilen bulguları açıklayıcı bir çer-çeve sunmaktadır. Bulgular, yas sürecinde depresif belirtilerin her bireyde aynı yoğunlukta görülmediğini, ancak yaşam kalitesinin genellikle olumsuz etkilendiğini göstermektedir. Ayrı-ca, bastırılan veya sembolleştirilemeyen duygusal yüklerin bedensel belirtiler aracılığıyla dışa vurum bulabileceği ortaya konmuştur. Araştırmanın sınırlılıkları arasında kesitsel tasarım nedeniyle nedensellik ilişkilerinin kuru-lamayışı, verilerin öz-bildirim yoluyla toplanmış olması ve yalnızca Hatay ilinde yaşayan bi-reylerin çalışmaya dahil edilmesi yer almaktadır. Ayrıca afet sonrası çalışmaların ele alınma-ması sebebiyle afet sonrasındaki ruhsal destek çalışmalarının etkisi incelenmemiştir. Sonuç olarak, uzamış yasın bireyin psikolojik, bedensel ve sosyal işlevselliğini çok yönlü şekilde etkilediği bulunmuştur. Klinik uygulamalarda yas sürecini duygusal olarak değil aynı zamanda bedensel ve toplumsal etkileri ile birlikte alınması önerilmektedir. Aynı zamanda sosyal desteklerin yas sürece olumlu anlamda katkı sağlayacağını da göstermektedir. Gelecek araştırmaların boylamsal olarak tasarlanması, farklı coğrafya ve kültürlerle birlikte yapılması ve afet sonrası sosyal desteğin etkisinin gözleneceği biçimde yapılması sonuçların genellene-bilirliğini artırması açısından önerilmektedir.This study was conducted with individuals who lost a first-degree relative in the earthqua-kes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. The research examined the relationship between prolonged grief, somatization, depression, and quality of life among bereaved indivi-duals. Disasters such as earthquakes, occurring unexpectedly, may leave profound physical, psychological, and social impacts. In this context, post-disaster individuals often experience psychological and somatic complaints. The present study aimed to statistically examine the relationships between psychological and somatic variables in individuals who lost a first-degree relative during the disaster, and to evaluate the findings within a psychoanalytic theo-retical framework. The study was designed using a relational screening model and conducted in a cross-sectional manner. The sample consisted of 121 adults who had lost a first-degree relative in the earthquake. Data were collected through both online surveys and face-to-face interviews. Instruments included the Unfinished Business in Bereavement Scale, the Beck Depression Inventory–Short Form, the Somatic-Emotional Conflict Scale, the WHOQOL-8.tr, and a so-ciodemographic information form. Data analyses comprised descriptive statistics, Pearson correlations, hierarchical regression, and mediation/moderation analyses using the PROCESS macro. Findings revealed a significant positive relationship between prolonged grief and somatiza-tion. The relationship between prolonged grief and depression approached statistical signifi-cance but was not found to be significant. A significant negative relationship was identified between prolonged grief and quality of life. Depression had a significant negative effect on quality of life, while social support was positively associated with quality of life. However, social support did not moderate the effect of depression on quality of life. Mediation analyses indicated that depression partially mediated the relationship between prolonged grief and qua-lity of life, while somatic-emotional conflict fully mediated the relationship between prolon-ged grief and somatization. These results are consistent with psychoanalytic theory. Freud's (1917/1957) conceptuali-zation of mourning potentially transforming into melancholia, and Bion's (1962) theory of the 'alpha function,' which emphasizes that unprocessed emotions may manifest somatically, provide a theoretical framework for interpreting the findings. Results further suggest that dep-ressive symptoms may not appear in all bereaved individuals to the same extent, yet quality of life is generally diminished. Moreover, suppressed or un-symbolized emotional burdens may find expression through somatic symptoms. Limitations of the study include the cross-sectional design, which prevents causal inferen-ces, reliance on self-report measures, and restriction of the sample to individuals residing in Hatay. Additionally, the study did not investigate the role of post-disaster psychosocial inter-ventions, leaving the potential impact of such support unexplored. In conclusion, prolonged grief was found to affect psychological, somatic, and social func-tioning in a multifaceted manner. Clinical practice should address not only the emotional but also the somatic and social aspects of grief. Furthermore, social support appears to play a beneficial role in the grieving process. Future research should employ longitudinal designs, include diverse geographical and cultural contexts, and investigate the effects of post-disaster social support to enhance the generalizability of findings.trPsychologyPsikolojiDoctoral Thesis