Hüner, Sanem BülbülKocagül, Esra2025-07-152025-07-152025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5NNqZKwwGohPh6_KCcfp-vTuDxhlxy4jRRW6b3p7tUbsp5hpsV1dP1LLKsK3dpuwhttps://hdl.handle.net/20.500.14517/8150Bu araştırmanın amacı anne babaların okuma kültürü yeterliliğinin 60-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisini incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları Yozgat ili Akdağmadeni ilçesinde bulunan ilkokula bağlı 5 anasınıfı ve 2 bağımsız devlet anaokulunda bulunan 60-72 aylık 65 çocuk ve anne babalarıdır. Araştırma verileri 'Çocuk Aile Bilgi Formu', 'Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliği Ölçeği' ve 'Erken Okuryazarlık Testi (EROT)' ile toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programı aracılığıyla normal dağılım gösterdiği parametrik (Anova testi ve bağımsız t-testleri) ile Pearson Korelasyon testi uygulamıştır. Araştırmada, ebeveynlerin ailede okuma kültürü yeterlilik düzeylerinde babaların Özellikle 'model olma' ve 'tutum' boyutlarında anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülürken, 'okuma inancı' ve 'okumaya katılım' düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu sonuçlar, anne ya da baba olmanın ailede okuma kültürü yeterlilik düzeylerini etkileyen önemli bir faktör olduğunu ve babaların okuma kültürü oluşturmada daha yeterli olduğu varsayımını desteklemektedir. Ebeveynlerin eğitim düzeyinin de okuma kültürü oluşturma yeterliliği üzerinde önemli bir etkisi olduğu görülmüştür. Özellikle anne eğitim düzeyinin, 'okuma inancı,' 'model olma,' 'okumaya katılım' ve 'tutum' boyutlarında anlamlı bir farklılık yarattığı tespit edilmiştir. Ortaokul, lise, lisans ve lisansüstü eğitim düzeyine sahip annelerin okuma kültürü oluşturma puanlarının, ilkokul mezunu annelere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne ve babaların, çocuklarının okuma inancına yönelik tutumlarının en yüksek seviyede olduğu ve bu inancı gerçekleştirmek için çeşitli davranışlar sergiledikleri belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte okuma katılımlarının yüksek olduğu görülürken, çocuklarına okuma konusunda model olma davranışlarının aynı düzeyde yüksek olmadığı ifade edilebilir. Bu bulgular ışığında, ailelerin çocuklarının okuryazarlık becerilerini destekleyecek bilinçli yaklaşımlar benimsemeleri, okuma alışkanlıklarını teşvik etmeleri ve gelir ya da eğitim düzeyi fark etmeksizin tüm ebeveynlerin bu süreçte aktif bir rol üstlenmeleri gerektiği ifade edilebilir. Eğitim programları ve politikalarının, ebeveynlerin eğitim ve gelir düzeylerindeki farklılıkları göz önüne alarak daha kapsayıcı ve destekleyici bir şekilde düzenlenmesi önerilmektedir.The purpose of this study is to examine the effect of parents' reading culture competence on early literacy skills of 60-72 month-old children. The study was conducted using the relational screening model, one of the quantitative research methods. The participants of the study were 65 children aged 60-72 months and their parents in 5 kindergarten classes affiliated to a primary school and 2 independent state kindergartens in Akdağmadeni district of Yozgat province. The research data were collected with the 'Child Family Information Form', 'Family Competence Scale in Creating a Reading Culture' and 'Early Literacy Test (EROT)'. The research data were applied with the parametric (Anova test and independent t-tests) and Pearson Correlation test, which showed normal distribution, through the SPSS package program. In the study, it was observed that parents were significantly higher in the levels of family reading culture competence than fathers, especially in the dimensions of 'modeling' and 'attitude', while no significant difference was found in the levels of 'reading belief' and 'reading participation'. These results support the assumption that being a mother or father is an important factor affecting the levels of family reading culture competence and that fathers are more competent in creating a reading culture. It was observed that the level of education of parents also had a significant effect on the competence of creating a reading culture. It was determined that the level of education of the mother created a significant difference in the dimensions of 'reading belief,' 'modeling,' 'reading participation' and 'attitude'. It was determined that the scores of mothers with secondary school, high school, undergraduate and postgraduate education levels were significantly higher than those of primary school graduate mothers. It was determined that mothers and fathers' attitudes towards their children's reading belief were at the highest level and that they exhibited various behaviors to realize this belief. In addition, it was observed that parents' participation in reading with their children was high, while it can be stated that their behaviors of being a model for their children in reading were not at the same level. In light of these findings, it can be stated that families should adopt conscious approaches to support their children's literacy skills, encourage reading habits, and all parents, regardless of income or education level, should take an active role in this process. It is recommended that education programs and policies be organized in a more inclusive and supportive manner, taking into account the differences in parents' education and income levels.trEğitim ve ÖğretimEducation and TrainingMaster Thesis