Bahayi, KaderBerksoy, Sena Demir2026-02-152026-02-152025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vhiReFnYPNbYakbYxc9u8UAaj4HKNJp5yFfQHnwJVcFOhttps://hdl.handle.net/20.500.14517/8857Bu araştırma, çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveyn tutumlarının yetişkin bireylerde somatizasyon ve aleksitimi üzerindeki etkilerini incelemek ve aleksitiminin somatizasyon üzerindeki olası aracılık rolünü değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Ayrıca, cinsiyet, gelir düzeyi ve eğitim durumu gibi sosyodemografik değişkenlerin bu psikolojik yapılar üzerindeki farklılaştırıcı etkileri araştırılmıştır. Çalışmaya Türkiye genelinde çevrim içi yöntemle ulaşılan 429 yetişkin (308 kadın, 121 erkek) katılmıştır. Veriler, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, Somatizasyon Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 28.0 ve AMOS 28.0 yazılımları kullanılarak gerçekleştirilmiş; bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi, çoklu regresyon ve yapısal eşitlik modeli (YEM) uygulanmıştır. Bulgular, kadınların erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek somatizasyon puanlarına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Düşük gelir grubundaki bireylerde somatizasyon ve aleksitimi alt boyutlarında anlamlı artışlar saptanmıştır. Korelasyon analizleri, somatizasyon düzeyi ile aleksitimi alt boyutları arasında güçlü ve pozitif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Yapısal eşitlik modeli, aleksitiminin somatizasyon üzerinde doğrudan ve güçlü bir etkisinin bulunduğunu, ancak çocukluk travmaları ve algılanan ebeveyn tutumlarının aleksitimi üzerindeki etkilerinin anlamlı olmadığını ortaya koymuştur. Bulgular, çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimlerin ve ebeveyn davranışlarının, yetişkin bireylerin duygu düzenleme becerileri ve psikosomatik belirtileri üzerinde belirleyici bir role sahip olabileceğini göstermektedir. Araştırma sonuçları, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve alan yazına katkı sağlayacak öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı travmaları, algılanan ebeveyn tutumları, somatizasyon, aleksitimi.This study aimed to examine the effects of childhood traumas and perceived parental attitudes on somatization and alexithymia in adults and to evaluate the potential mediating role of alexithymia in the relationship between these variables. Additionally, the moderating effects of sociodemographic variables such as gender, income level, and educational status on these psychological constructs were investigated. The study included 429 adults (308 women and 121 men) recruited online across Turkey. Data were collected using the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), the Short Form of the Perceived Parental Attitudes Scale – Child Form, the Somatization Scale, and the Toronto Alexithymia Scale. Statistical analyses were conducted using SPSS 28.0 and AMOS 28.0, employing independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation, multiple regression, and structural equation modeling (SEM). The findings revealed that women scored significantly higher on somatization than men. Participants with lower income levels exhibited significantly higher scores on somatization and alexithymia subdimensions. Correlation analyses showed strong positive relationships between somatization and alexithymia subdimensions. SEM results indicated that alexithymia had a strong and direct effect on somatization, whereas childhood traumas and perceived parental attitudes did not have significant effects on alexithymia. These findings suggest that adverse childhood experiences and parental behaviors may play a determining role in adults' emotion regulation skills and psychosomatic symptoms. The results are discussed within the context of existing literature, and recommendations for future research and practice are provided. Keywords: Childhood traumas, perceived parental attitudes, somatization, alexithymiatrPsikolojiPsychologyMaster Thesis