Altun, Hülya KamarlıAltunbaş, İpek Beyza2025-07-152025-07-152025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=htlyhJG97gjBTPjAeWRhPm_RT9RjjBVn6G79InGxcRoJwTM0ij-y-ptv-Gm__ZFohttps://hdl.handle.net/20.500.14517/8162Bu araştırma, Tip 2 DM'li bireylerde medikal tedavinin hedonik açlık, gece yeme sendromu ve yeme farkındalıkları ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Haziran 2024-Kasım 2024 tarihleri arasında Antalya'da bulunan özel bir hekim kliniğine başvuran, medikal tedavi alan ve araştırmanın dahil edilme kriterlerine uyan 130 Tip 2 DM'li birey üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri katılımcıların sosyo-demografik ve genel sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, şekerli besin tüketim sıklıkları, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal kan bulguları, Gece Yeme Anketi (GYA), Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) ve Yeme Farkındalığı Ölçeğine (YFÖ-30) yönelik soruların bulunduğu anket formu aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmaya katılan Tip 2 DM'lilerin %51,5'i kadın ve %48,5'i erkek olup, yaş ortalaması sırasıyla 51,70 yıl ve 57,60 yıldır. Katılımcıların %37,7'si tek başına metformin tedavisi alırken, %22,3'ü SGLT-2 inhibitörleri ile diğer oral antidiyabetik (OAD) ilaçlar, %16,2'si insülin ile diğer OAD'ler, %16,2'si inkretin bazlı ilaçlar ile diğer OAD'ler ile kombine tedavi alırken, %7,7'si ise diğer tedavi yöntemlerini kullanmaktadır. Çalışma sonucunda, insülin+OAD kombine tedavi kullanan katılımcıların gece yeme anketi genel puanlarının (20,48 ± 7,00) diğer gruplara göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,001). Bu grubun aynı şekilde BGÖ genel puanı (3,16 ± 0,91) ile besine ulaşabilirlik (2,85 ± 1,04), besin mevcudiyeti (3,10 ± 1,17) ve besinin tadına bakılması (3,36 ± 0,94) alt boyutları açısından en yüksek puanlara sahip olduğu görülmüştür (p=0,003). Medikal tedavi gruplarına göre yeme farkındalığı ölçeği genel puanı ve alt boyutlarında arasında anlamlı bir farklılık görülmemesine rağmen insülin+OAD kullanan katılımcıların diğer gruplara göre düşünmeden yeme davranışını daha sık sergiledikleri saptanmıştır (p=0,011). Bu çalışmada, insülin içeren tedavilerin gece yeme davranışını ve hedonik açlığı arttırdığı (p=0,001), bilinçsiz yeme davranışını ise tetiklediği bulunmuştur. Diyabetli bireylerin tıbbi beslenme tedavileri planlanırken, medikal tedavinin de göz önünde bulundurularak hastaya uygun beslenme eğitiminin verilmesi hedeflenmelidir. Bu bulgular, medikal tedavi türlerinin bireylerin yeme davranışı üzerinde etkilerinin incelendiği ve ilaç gruplarının homojen dağıtıldığı ileri çalışmaların gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimler: hedonik açlık, gece yeme, yeme farkındalığı, insülin, oral antidiyabetik, tip 2 diyabetThis study was conducted to evaluate the relationship between medical treatment and hedonic hunger, night eating syndrome, and eating awareness in individuals with Type 2 diabetes. The study was carried out between June 2024 and November 2024 with 130 Type 2 diabetes who applied to a private medical clinic in Antalya, received medical treatment, and met the inclusion criteria of the research. Data were collected using a questionnaire that included questions on participants' socio-demographic and general health information, eating habits, frequency of sugary food consumption, anthropometric measurements, biochemical blood findings, the Night Eating Questionnaire (NEQ), the Power of Food Scale (PFS), and the Eating Awareness Scale (EAS-30). Of the participants, 51.5% were female and 48.5% were male, with an average age of 51.70 and 57.60 years, respectively. Among the participants, 37.7% were on monotherapy with metformin, 22.3% were using SGLT-2 inhibitors combined with other oral antidiabetic drugs (OADs), 16.2% were using insulin combined with other OADs, 16.2% were using incretin-based therapies combined with other OADs, and 7.7% were on other therapies. As a result of the study, it was showed that participants using insulin + OAD combination therapy had significantly higher NEQ total scores (20.48 ± 7.00) compared to other groups (p < 0.001). Similarly, this group had the highest PFS total scores (3.16 ± 0.91) and subscale scores for food availability (2.85 ± 1.04), food presence (3.10 ± 1.17), and food tasting (3.36 ± 0.94) (p < 0.01). While no significant differences were observed in the total scores or subscales of the Eating Awareness Scale across medical treatment groups, participants using insulin + OAD therapy exhibited more frequent mindless eating behaviors compared to other groups (p < 0.011). This study found that insulin-containing treatments increased night eating behaviors and hedonic hunger and triggered mindless eating behaviors. When planning medical nutrition therapy for individuals with diabetes, it is crucial to provide personalized nutritional education that considers the medical treatment being used. These findings highlight the need for further studies investigating the effects of medical treatment types on eating behaviors, ensuring homogenous distribution of drug groups. Keywords: hedonic hunger, night eating, eating awareness, insülin, oral antidiabetics, Type 2 diabetestrBeslenme ve DiyetetikNutrition and DieteticsMaster Thesis