Sapancı, AhmetErikli, Özge Çağla2026-04-212026-04-212025https://hdl.handle.net/123456789/9103https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hyRgSHh0sNLy1REdgSdw7eQfAbV9luw1xPERhXvWpQAYBu araştırmada, sosyal anksiyete ile problemli akıllı telefon kullanımı arasındaki ilişkide ruminatif düşünme biçiminin aracılık rolü incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen çalışmada, 18–66 yaş aralığındaki 273 katılımcıdan veri toplanmıştır. Katılımcılar Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği, Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği ve Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği–Kısa Formu doldurmuştur. Veriler SPSS 26 ve PROCESS Makrosu (Model 4) kullanılarak; tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizleri ve aracılık analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, ruminatif düşünmenin problemli akıllı telefon kullanımıyla pozitif yönde ilişkili olduğunu; sosyal kaygının kaygı ve kaçınma alt boyutlarının ise zayıf düzeyde negatif ilişkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ruminatif düşünmenin sosyal kaygı ile problemli akıllı telefon kullanımı arasındaki ilişkide tam aracılık rolü üstlendiği bulunmuştur. Sosyal kaygının doğrudan etkisi anlamlılığını yitirirken, ruminasyon aracılığıyla ortaya çıkan dolaylı etki anlamlı bulunmuştur. Grup karşılaştırmaları, bekar katılımcıların evlilere kıyasla daha yüksek problemli akıllı telefon kullanımı bildirdiklerini, evlilerin ise daha yüksek sosyal kaygı ve kaçınma düzeylerine sahip olduklarını göstermiştir. Ayrıca lisansüstü öğrenciler, diğer eğitim düzeylerine kıyasla daha fazla problemli akıllı telefon kullanımı sergilemiştir.This study examined the mediating role of ruminative thinking style in the relationship between social anxiety and problematic smartphone use. Using a relational screening model, data were collected from 273 participants aged 18–66. Participants completed the Liebowitz Social Anxiety Scale, the Ruminative Thought Style Questionnaire, and the Smartphone Addiction Scale–Short Version. Data were analyzed using SPSS 26 and the PROCESS Macro (Model 4), applying descriptive statistics, correlation analyses, and mediation analysis. Findings revealed that ruminative thinking was positively associated with problematic smartphone use, while the anxiety and avoidance subdimensions of social anxiety demonstrated weak negative associations. Furthermore, ruminative thinking was found to fully mediate the relationship between social anxiety and problematic smartphone use. The direct effect of social anxiety became nonsignificant, whereas the indirect effect through rumination was significant. Group comparisons indicated that single participants reported higher problematic smartphone use compared to married participants, who in turn showed higher levels of social anxiety and avoidance. Moreover, postgraduate students exhibited greater problematic smartphone use than those in other educational groups.trPsychologyPsikolojiMaster Thesis