Üstündağ, AlevKaragöl, Seda2026-02-152026-02-152025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=V-oEQd0LkkqRGCXNzJWCTZOtEBPq20O_QB7Flh4rHiWvt9TXQV_kl5VLjfsqUf6Vhttps://hdl.handle.net/20.500.14517/8814Araştırma Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin otizm farkındalık düzeylerinin ve öz yeterliliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim öğretim döneminde Bursa ili Yıldırım ilçesinde bulunan ve Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon merkezlerinde kayıtlı olan OSB tanılı çocuğa sahip gönüllü katılan 280 ebeveyn oluşturmaktadır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Otizm Farkındalık Ölçeği (OFÖ), Öz Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ) ile toplanmıştır. Araştırmanın verilerinin analizinde tanımlayıcı analizler, Bağımsız Gruplarda t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testleri uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda fark bulunması durumunda farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirleyebilmek için Tukey Post Hoc Testi yapılmıştır. OSB tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin hem OSB farkındalık düzeyleri ve öz yeterlilikleri arasında, hem de demografik değişkenlere göre aralarında bir ilişki olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla da Nokta Çift Serili Korelasyon Analizi ve Pearson Korelasyon Analizi Testleri yapılmıştır. OSB tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin OSB farkındalık düzeylerinin ebeveyn öz yeterliliklerini yordayıp yordamadığını belirleyebilmek amacıyla da regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ebeveynlerin hem ebeveyn öz yeterliliklerinin hem de otizm farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca ebeveynlerin ölçeğin 'otizmde sınırlı ilgiler ve yineleyici davranışlar', 'otizmde sosyal etkileşim ve iletişim', 'otizmde arkadaş ilişkileri', 'otizmde müdahale sürecindeki temel unsurlar' ve 'otizmin erken uyarı işaretleri' alt boyutlarında yüksek düzeyde; 'otizmin sebepleri' ve 'otizmde fiziksel özellikler' alt boyutlarında da orta düzeyde farkındalığa sahip oldukları görülmüştür. Ölçekler arası ilişki kapsamında yapılan analiz sonucuna göre de ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlikleri ile otizm farkındalıkları arasında anlamlı, olumlu ve orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Analiz sonucuna göre ebeveynlerin otizm farkındalıkları ebeveyn öz yeterliklerinin %19,3'ünü açıklamaktadır ve ebeveynlerin otizm farkındalıkları arttıkça ebeveyn öz yeterliklerinde de %43,9 oranında bir artış söz konusudur.The research was conducted to examine the autism awareness levels and self-efficacy of parents of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). The study employed a descriptive and relational screening model from quantitative research methods. The research sample consisted of 280 parents of children with ASD who were registered with Special Education and Rehabilitation Centres affiliated with the Bursa Provincial Directorate of National Education in Yıldırım district, Bursa province, during the 2024–25 academic year. Data were collected from volunteer parents using demographic information form and scales to measure awareness of autism and self-efficacy. Independent Groups t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) tests were used to analyse the data. If there was a difference because of the analysis, a Tukey post hoc test was performed to determine which group the difference originated from. To determine whether there is a relationship between ASD awareness levels and the self-efficacy of parents with children with ASD, and whether this relationship varies according to demographic variables, point-pair series correlation analysis and Pearson correlation analysis tests were performed. Regression analysis was also conducted to determine whether the ASD awareness levels of parents with children with ASD predicted their self-efficacy. The study found that both parental self-efficacy and autism awareness were high. Additionally, the parents demonstrated a high level of awareness in the sub-dimensions of 'limited interests and repetitive behaviours in autism', 'social interaction and communication in autism', 'peer relationships in autism', 'basic elements in the intervention process in autism' and 'early warning signs of autism', as well as a moderate level of awareness in the sub-dimensions of 'causes of autism' and 'physical characteristics in autism'. The analysis of the relationship between the scales revealed a significant, positive and moderate correlation between parental self-efficacy and autism awareness. The analysis showed that parental self-efficacy is explained by 19.3% of parental autism awareness, and that an increase in parental autism awareness leads to a 43.9% increase in parental self-efficacy.trEğitim ve ÖğretimEbeveyn Öz YeterliliğiOtizm Spektrum BozukluğuEducation and TrainingParental Self-EfficacyAutism Spectrum DisorderMaster Thesis