Bahayi, KaderŞahin, Merve2026-04-212026-04-212026https://hdl.handle.net/123456789/9041https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h9b6-qhpaD0tTW9r6-C-OEuo8nkaUN7xCQBfy9kA28BzThis study investigated the correlation between eating attitudes and psychological resilience in adults diagnosed with celiac disease, while also assessing whether somatic symptoms (somatization) serve as a mediating factor in this relationship. Celiac disease necessitates lifelong adherence to a gluten-free diet; thus, restrictions may affect eating behaviors, and distress may manifest as physical complaints. In a cross-sectional correlational study, 270 adults with celiac disease were involved (255 women and 15 men). The Sociodemographic Information Form, Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), Psychological Resilience Scale for Adults (PRRS), and SCL-90-R Somatization subscale were used for data collection. Descriptive statistics, Pearson correlations, and Hayes PROCESS Macro Model 4 with 5000 bootstrap repetitions were used for analyses. The results showed no significant direct correlation between total eating attitudes score and total psychological resilience score (r=-.09, p=.127). On the other hand, a weak positive correlation (r=.42, p<.01) was found between eating attitudes and somatization, and a negative correlation (r=-.33, p<.01) was found between somatization and psychological resilience. Using the mediation model, it was found that eating attitudes were a strong predictor of somatization (B=0.02, p<.001), somatization weakened psychological resilience (B=-8.42, p<.001), and the indirect effect was also strong (a×b=-0.17, 95% CI [-0.25, -0.10]). Eating attitudes and psychological resilience did not change much with age, but eating attitudes and somatization levels changed significantly with gender (p=.036 and p=.020, respectively). The results show that the eating attitudes of adults with celiac disease primarily affect their psychological resilience through physical complaints. It is important to monitor the level of bodily symptoms and eating habits during clinical follow-up and to plan psychosocial interventions that will help people feel less bad about their bodies.Bu çalışmanın amacı, çölyak hastalığı olan yetişkinlerin beslenme alışkanlıklarının psikolojik dayanıklılıklarını nasıl etkilediğini ve somatik semptomların (somatizasyon) bu ilişkide rol oynayıp oynamadığını incelemektir. Çölyak hastalığı olan kişiler hayatlarının geri kalanında glutensiz beslenmek zorundadır. Bu nedenle beslenmedeki kısıtlamaların insanların nasıl beslendiklerini ve nasıl hissettiklerini değiştirebileceği düşünülmektedir. Ayrıca, bu gruptaki birçok kişi stres ve duygusal yüklerini fiziksel sorunlar aracılığıyla gösterdiklerini bildirmektedir. Çalışmaya Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri 270 çölyak hastası dahil edilmiştir. Çalışmada 255 kadın ve 15 erkek yer almıştır. Nicel, kesitsel ve korelasyonel bir anket tasarımı kullanılmıştır. Veri toplama amacıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Yeme Tutumları Testi-26 (EAT-26), Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PRRS) ve SCL-90-R Somatizasyon alt ölçeği kullanılmıştır. Analizler için tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyonları ve 5000 bootstrap tekrarı ile Hayes PROCESS Makro Model 4 kullanılmıştır. Sonuçlarda, toplam yeme tutumu puanı ile toplam psikolojik dayanıklılık puanı arasında anlamlı bir doğrudan bağlantı olmadığı bulunmuştur. Öte yandan, yeme tutumları ile somatizasyon arasında zayıf pozitif bir korelasyon ve somatizasyon ile psikolojik dayanıklılık arasında negatif bir korelasyon çıkmıştır. Aracılık modeliyle, yeme tutumlarının somatizasyonun güçlü bir öngörücüsü olduğu, somatizasyonun psikolojik dayanıklılığı zayıflattığı ve dolaylı etkinin de güçlü olduğu bulunmuştur. Yeme tutumları ve psikolojik dayanıklılık yaşla birlikte çok fazla değişmemiştir fakat yeme tutumları ve somatizasyon düzeyleri cinsiyetle birlikte çok fazla değişmiştir. Sonuçlar, çölyak hastalığı olan yetişkinlerin yeme tutumlarının psikolojik dayanıklılıklarını esas olarak somatik yakınmalar yoluyla etkilediğini göstermektedir. Klinik takip süreçlerinde bedensel semptomların ve yeme alışkanlıklarının düzeyini kontrol etmek ve insanların bedenleri hakkında daha az kötü hissetmelerine yardımcı olacak psikososyal müdahaleler planlamak önemlidir.trPsychologyPsikolojiMaster Thesis