Gümüşeli, Ali İlkerDemirtaş, Ceren Aksakal2026-04-212026-04-212025https://hdl.handle.net/123456789/9075https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h6lULfEP0H2IJsjFcNzNqJpK6xrXD8sWufcQ0cQb1YV2This study investigates the relationship between school principals' temperament characteristics, as defined by the Nine Type Temperament Model (NTTM), and their preferred conflict management styles. Additionally, it examines whether these temperament traits and conflict management approaches vary according to demographic factors such as gender, age, school type, and years of professional experience. The research was conducted with public preschool, primary, and secondary school principals in Istanbul during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Adult Temperament Questionnaire based on the NTTM and the Rahim Organizational Conflict Inventory-II (ROCI-II). The collected data were analyzed through descriptive statistics, t-tests, ANOVA, and correlation analyses. The results showed that NTTM Type 1, 'Perfection Seeking,' was the most prevalent temperament among the principals, while NTTM Type 5, 'Seeking the Meaning of Knowledge,' had the lowest average score. In terms of conflict management, principals most often employed integrating, compromising, and obliging strategies, while avoiding and dominating styles were less commonly used. The analysis revealed no significant differences in temperament traits based on gender, age, school type, or professional experience. However, female principals scored higher in the dominating style, and principals aged 31–45 showed higher scores for NTTM Type 7, 'Pleasure of Exploration.' Correlation analyses indicated low to moderate significant relationships between temperament types and conflict management styles. Specifically, principals with temperaments oriented toward perfectionism, authority, and control tended to adopt dominating strategies, whereas those with empathetic, emotional, or analytical temperaments were more likely to use integrating and compromising approaches. Overall, the findings suggest that school principals' temperament profiles are closely linked to how they manage organizational conflicts. This implies that understanding one's temperament can enhance leadership effectiveness. Based on these results, it is recommended that professional development programs include modules focused on temperament awareness and leadership training to better equip principals for conflict management.Bu çalışma, Dokuz Tip Mizaç Modeli (DTMM) ile tanılanan okul müdürlerinin mizaç özellikleri ile çatışma yönetim tarzları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, bu mizaç tiplerinin ve çatışma yönetim tarzlarının; cinsiyet, yaş, okul türü ve mesleki kıdem gibi çeşitli demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde görev yapan resmi okul öncesi, ilkokul ve ortaokul müdürleri ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Dokuz Tip Mizaç Modeli'ne dayanan Yetişkin Mizaç Anketi ve Rahim Örgütsel Çatışma Envanteri-II (ROCI-II) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgular, okul müdürleri arasında en baskın mizaç tipinin DTM1 Kusursuzluğu Arayan mizaç tipi olduğunu ortaya koymuştur. En düşük ortalama ise DTM5- Bilginin Anlamına Ulaşmayı Arayan mizaç türünde elde edilmiştir. Çatışma yönetim tarzları açısından müdürlerin en sık başvurdukları tarzların sırayla bütünleştirme, uzlaşmacı ve ödün verme olduğu; kaçınma ve hükmetme tarzlarına eğilimin ise az olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan fark testlerinde, okul müdürlerinin mizaç özelliklerinde cinsiyet, yaş, okul türü ve mesleki kıdem değişkenlerine göre genel olarak anlamlı farklar olmadığı anlaşılmıştır. Hükmetme tarzında kadın müdürlerin ortalaması daha yüksek olurken, 31-45 yaş grubundaki müdürlerin DTM7 (Keşfetmenin Hazzını Arayan) mizaç tipinde daha yüksek puan aldığı görülmüştür. Genel olarak Korelasyon analizleri, mizaç tipleri ile çatışma yönetimi tarzları arasında düşük ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Korelasyon analizlerinde okul müdürlerinin kişilik ve mizaç özelliklerinin çatışma yönetimi yaklaşımları üzerinde belirleyici bir rol oynadığı görülmüştür. Özellikle kusursuzluk, güç ve kontrol odaklı mizaç tipleri, çatışmalarda hükmetme stratejisine yönelirken; empatik, duygusal ve analitik mizaç tipleri daha çok uzlaşma ve tümleştirme tarzlarını tercih etmektedir. Genel olarak, bulgular okul müdürlerinin mizaç özelliklerinin örgütsel çatışma yönetimi yaklaşımlarıyla anlamlı bir biçimde ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmada elde edilen bu sonuçlar, okul müdürlerinin mizaç profillerinin örgütsel çatışmaları nasıl algıladıkları ve bu çatışmalara nasıl tepki verdiklerini etkileyebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, okul liderliğinin etkinliğini arttırmak amacıyla, mesleki gelişim uygulamalarına mizaç temelli farkındalık programlarının ve liderlik eğitimlerinin entegre edilmesi önerilmektedir.trEducation and TrainingEğitim ve ÖğretimMaster Thesis