Özdemir, TaylanGüngör, İsmailÖzelkan, Muhittin Güney2026-04-212026-04-212025https://hdl.handle.net/123456789/9128https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h0T6HFVHUz4wvSOIRF-m6rxWp5hm1vrH7bucXSS1jqttMüziğin kayıt altına alınma teknolojisi, ilk ses kayıt cihazlarının icat edilmesinden bu yana diğer teknolojilerle paralel olarak sürekli bir gelişim göstermiş, evrimleşmiş ve her türlü yeni uygulamadan faydalanma meylinde olmuştur. Batının teknolojisindeki öncü gelişmeler, müzik prodüksiyon dünyasındaki teknolojilerine dair bilgi ve birikimlerini de paralel olarak güçlendirmiştir. Uzman ses mühendisleri aracılığı ile sanatı ve üretim yaklaşımlarını destekleyen ses kayıt ve miks teknolojileri alanında yapılan araştırmalar ve literatür çalışmaları gün geçtikçe daha önemli olmaya başlamış, yeni arayışlar ve ihtiyaçlar, yeni deneyimleri, yeni deneyimler yeni bilgileri, yeni bilgiler yeni paylaşımları doğurmuştur. Her bir müzik türüne uygulanan ses kayıt tekniklerinin ortak yönleri yanında kendine özgü detayları ve tercihleri barındırması kaçınılmazdır. Belirli tekniklerin uyumluluğu ve uygulanması, tüm yeni buluş ve keşiflerde olduğu gibi değişiklik gösterebilmektedir. Bu tezin temel amacı, ses mühendisliği bağlamında müzik prodüksiyonlarında kullanılan yeni teknolojilerin, Türk Halk Müziği prodüksiyonları kayıt ve miks tekniklerine de uyarlanmasıdır. Çok katmanlı toplumsal yapının izlerini taşıyan ve Anadolu coğrafyasının binlerce yıllık tarihsel ve kültürel birikiminin ürünü olan ve günümüze ulaşan dinamik bir müzik formu olan geleneksel Türk Halk Müziği, bölgesel çeşitlilikler, kültürel aktarım pratikleri ve inanç temelli ritüeller gibi birçok belirleyici unsurun etkileşimiyle zenginleşmiş, toplumsal hafızanın önemli bir taşıyıcısı hâline gelmiştir. Odak noktamız olan Atmos sahne genişliğinin ve teknik imkanların müzisyenlerin ufkunu açabileceği ve yaratıcı olanaklarından nasıl yararlanılabileceğine dair müzik piyasasındaki yeni bir bakış açısıdır. 3D ses manzaraları yaratma becerisiyle, geleneksel çalgıların kaydedilmesi ve mikslenmesi heyecan verici olanaklar sunarken, bu teknolojinin kendini Halk müziğinde nasıl var edebileceği ve nasıl gösterebileceği fikri ile yola çıkan araştırma, Atmos prodüksiyon miksi için kullanılabilecek yöntemler ve final miks üzerine dinleyici yorumlarına odaklanılmıştır. Tokel'e göre, 'Halk müziği dediğimiz, zaman içinde devamlı kendini yenileyen ve değiştiren yörelere, kişilere ve kullanılan sazlara göre farklı tavır, üslup ve tekniklerle karşımıza çıkan, alabildiğine kompleks ve derin bir müziktir.' (Tokel, 2000, s.14). Mevcut müzikal prodüksiyon tercihlerine dair daha geniş bir perspektif elde edebilmek adına, ilk aşamada İstanbul Teknik Üniversitesi MIAM kayıt stüdyosu kullanılarak, Uzamsal proje için uyumlu mikrofon teknikleriyle 'Uyan Sunam' türküsü kayıtları yapılmıştır. Yapılan kayıtlar yine aynı stüdyoda Dolby Atmos olarak miks edilmiştir. Aynı zamanda Dolby Atmos, binaural ve stereo formatlarda ses çıktıları alınmıştır. Bu kayıtlarla ilgili olarak stereo ve Atmos ses tercihlerine dair uygun 15 sorudan oluşan bir anket hazırlanmıştır. Bu aşamada, miksleri dinlemeye dahil olan katılımcılarla birebir görüşmeler yapılmıştır. Bağlama icracıları, THM icracıları, ses mühendisleri, akademisyen ve öğrencilerden oluşan toplam 41 kişiye, hazırlanan THM Atmos miksine dair sorular yöneltilmiştir. Katılımcılara, 'Uyan Sunam' türküsü Atmos miksi prodüksiyonu sürecine ve bu süreçte kullanılan yöntemlere dair bilgiler sunulmuş ve miksajı nasıl algıladıklarını, hissettiklerini ve değerlendirdiklerini anlamak için hazırlanan Atmos miksi dinletilmiştir. Yapılan dinlemelerin ardından anketler ve bireysel görüşmeler tamamlanmıştır. Her bir soruya dair sonuçlar ortak temalara göre gruplanmış ve analiz edilmiştir. Ayrıca kullanılan SPSS yöntemi ile elde edilen veriler ve yorumlar araştırmanın sonunda, özetlenmiştir. Bu araştırmanın ana çıktısı, gelecekteki Atmos ses mühendisliği çalışmalarında faydalanılabilinecek teknik fikirler ve yaklaşımlarla beraber, oluşan algısal yorumları sunmak olacaktır.Since the invention of the first sound recording devices, the technology for capturing music has continuously evolved in parallel with other technological advancements. It has shown a tendency to incorporate and benefit from every new application. Pioneering developments in Western technology have likewise strengthened the knowledge base and technical expertise in the field of music production. Research and literature in sound recording and Miksing technologies—fields that support both the art and its production approaches through expert sound engineers—have become increasingly significant. New demands and pursuits have led to novel experiences, which in turn have generated new knowledge and broader scholarly exchange. Although there are shared characteristics in the recording techniques applied to different musical genres, each also inevitably carries distinct features and preferences. As with all new discoveries and innovations, the suitability and application of particular techniques may vary accordingly. The primary objective of this study is to adapt and apply emerging technologies used in music production, within the context of sound engineering, to the recording and Miksing techniques of Turkish Folk Music (TFM). As a dynamic musical form shaped by the multilayered social fabric of Anatolia and its millennia-old cultural heritage, traditional Turkish Folk Music has been enriched through regional diversity, cultural transmission practices, and faith-based rituals. As a result, it has become a significant vehicle of collective memory. This research aims to explore how the width and technological possibilities of the Atmos sound stage can open new horizons for musicians and provide creative opportunities, thereby offering a new perspective to the music industry. With its capacity to create immersive 3D soundscapes, Dolby Atmos presents exciting possibilities for recording and Miksing traditional instruments. Motivated by the question of how this technology can be embodied and represented within the domain of folk music, this study focuses on the production and Miksing methods applicable to Atmos and presents listener feedback on the final Miks. As Tokel (2000) notes, the music we call folk music is a complex and profound art form that constantly renews and transforms itself over time, presenting different styles, approaches, and techniques depending on the region, the performer, and the instruments used. To obtain a broader perspective on current musical production preferences, recordings of the folk song Uyan Sunamwere made using microphone techniques compatible with spatial audio at the MIAM recording studio at Istanbul Technical University. These recordings were subsequently Miksed in Dolby Atmos format in the same studio. Audio outputs were also rendered in Dolby Atmos, binaural and stereo formats. A 15-question survey was designed to gather insights regarding listener preferences between stereo and Atmos sound formats. Participants who took part in the listening sessions were interviewed individually. A total of 41 participants—including bağlama performers, Turkish Folk Music musicians, sound engineers, academics, and students—responded to questions concerning the Atmos Miks of the TFM piece. Participants were briefed on the Uyan Sunam Atmos Miks production process and the techniques employed, followed by a guided listening session to assess their perception, emotional response, and evaluation of the Miks. Upon completion of the listening sessions, both surveys and individual interviews were conducted. Responses were analyzed by grouping them into common thematic categories. Additionally, the SPSS statistical method was used to interpret the data, with the findings summarized at the end of the study. The main outcome of this research is to present perceptual insights and technical approaches that may serve as reference points in future Atmos-based sound engineering studies related to Turkish Folk Music.trMüzikEtnik MüzikMüzik TeknolojisiDigital Music ProcessingYeni MüzikNew MusicÇağdaş MüzikMUSICMusic TechnologyAudio TeknolojisiSayısal Müzik IşlemeTürk Halk MüziğiTurkish Folk MusicEthnic MusicDoctoral Thesis