Hatipoğlu, Serna UçarBenafı, Hamıdeh2026-04-212026-04-212026https://hdl.handle.net/123456789/9133https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5T1_CZ5-UGb9QCmoURec4Amdd4W9Uov1smVIuE-9mK2UbZhzWWGY5_75jrZTMULWModa tasarımının uzun tarihi, giyim ihtiyacını karşılamaya hiç odaklanmamıştır. Giysiler aynı zamanda belirli bir toplumun kültürünü ifade etmenin bir yolu olarak kabul edilmektedir ve moda tasarımının ayrılmaz bir unsuru hâline gelmiştir. Zamanın başlangıcından günümüze kadar moda, bir zamanın sosyal ve ekonomik statüsü nedeniyle etkilenmiştir. Teknolojik gelişmeler ve kültürel değişimlerle birlikte bu süreç yavaş yavaş evrimleşmiş, tasarım stratejileri ve üretim teknikleri farklı şekillerde gelişim göstermiştir. Eskiden moda tasarımı, sürecin kişisel deneyim ve uzmanlığa dayandığı insan hayal gücüne dayanmaktaydı. Tasarımcı, üretimde birincil ve merkezi aktör olarak kabul edilmekteydi. Sanayi, sanayileşme açısından büyümeye başladıkça ve fabrikalar kuruldukça, sanayi hız ve verimliliğe yönelmiş; üretim süresi kısalmış ve üretim maliyetleri en aza indirilmeye çalışılmıştır. Sanayileşmenin diğer bir sonucu ise, geleneksel tasarım ve üretim yaklaşımının sınırlamalarını vurgulayan daha yüksek üretim hızı ve uluslararası rekabet alanının oluşması olmuştur. Moda endüstrisinin her zaman mücadele ettiği yaygın sorunlar arasında yüksek fiyatlar, kaynak israfı ve aşırı üretim yer almaktadır. Talep tahmininin uygunsuz yapılması sürdürülebilirlik sorunlarına katkıda bulunmuş ve bu sorunlar zamanla sektörün temel problemlerinden biri hâline gelmiştir. Tüm bu değişikliklere, tasarım sürecine ve üretim sürecine yeni teknolojilerin dâhil edilmesi eşlik etmiş, bu durum tasarım ve üretimde gelişmiş teknolojilerin benimsenmesini zorunlu kılmıştır. Tasarım süreci, büyük veri, makine öğrenimi ve benzeri teknolojilerin kullanımıyla desteklenmektedir. Moda endüstrisi, hızı ve verimliliği artırmak amacıyla yapay zeka teknolojisini otomatikleştirmiştir. Yapay zeka tasarımcıların yerini almamaktadır; ancak çoğu durumda rutin ve sıkıcı görevleri üstlenmektedir. Bu teknoloji, veri kullandığı için karar verme süreçlerini güçlendirmekte ve tasarım süreçlerine katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, tasarımcılar genel tekrarlayan faaliyetlerden kurtulabilmekte ve fikir üretme, estetik ve yeni tasarım stratejilerine daha fazla odaklanabilmektedir. Bu tez, yapay zekanın moda tasarımındaki uygulamasına odaklanmaktadır. Çalışma, moda tasarımının antik çağlardan modern dünyaya nasıl geliştiğinin bir özetini sunarak başlamaktadır. Antik çağlarda giysinin amacının işlevsel ve sembolik olduğu, Orta Çağ'da ise giyimin sosyal sınıflara bağlı olduğu belirtilmektedir. Rönesans ve modern dönemde estetik ve kişilik ifadesine daha fazla önem verildiği görülmektedir. Bu gelişme, moda ve teknoloji arasındaki bağlantının her zaman tarihin bir parçası olduğunu ve sanayi devrimlerinin moda ve teknoloji arasındaki ilişkinin belirleyici anları olduğunu ortaya koymaktadır. Birinci ve ikinci sanayi devrimleriyle birlikte seri üretim ve makineler moda endüstrisinin kalbine yerleşmiştir. Üçüncü sanayi devrimiyle birlikte dijital sistemler ve bilgisayar destekli tasarım tanıtılmıştır. Dördüncü sanayi devriminde ise yapay zeka, büyük veri ve üç boyutlu teknolojiler moda tasarımında yeni bir çağ başlatmıştır. Tezin 2. Bölümünde, yapay zeka teknolojilerinin teorik altyapısı ele alınmaktadır. Makine zekası, Turing Testi örneği üzerinden açıklanmaktadır. Bu bölümde makine öğrenimi ve derin öğrenme analiz edilmektedir. Bunun yanı sıra, büyük veri, üretken düşman ağları (GAN'lar) ve difüzyon modelleri de ele alınmaktadır. Bu bölümde ayrıca bilgisayar görüş teknolojisi ve doğal dil işleme teknolojisi de tanıtılmaktadır. Bu teknolojilerin moda endüstrisindeki kullanımları, özellikle trend analizi ve trend tahmin süreçlerine özel önem verilerek açıklanmaktadır. Yapay zeka, tasarım sürecinin bir parçası olarak sezgisel karar verme süreçlerini veri tahminlerine göre yeniden yapılandırmaktadır. Bu bağlamda, Stylumia, WGSN, Heuritech ve benzeri dijital platformlar ele alınacaktır. Bu platformlar tüketici davranışlarını incelemekte ve sosyal medya ile görsel içerik verilerini kullanmaktadır. Toplanan bilgiler, tasarım sürecini belirlemek için kullanılan stratejik araçlara dönüştürülmektedir. Üçüncü bölüm, yapay zeka kullanan moda tasarım araçlarına ve dijital üretim sistemlerine ayrılmıştır. Bu kategoriye giren bazı araçlar arasında Adobe Sensei, MidJourney, DALL·E ve ChatGPT yer almaktadır. Bunlar, tasarım sürecinde ilham verici araçlar olarak kullanılmakta ve görselleştirme ile konsept geliştirme aşamalarında yardımcı olmaktadır. Ayrıca, bu bölümde Optitex, CLO 3D, Marvelous Designer ve Browzwear gibi yazılımlar da ele alınmaktadır. Bu programlar sayesinde, giyim kalıpları dijital formatta hazırlanabilmekte ve giysilerin üç boyutlu simülasyonu gerçekleştirilebilmektedir. Bu sayede dijital prototipleme süreci sağlanmakta ve tasarımlar üretim aşamasından önce sanal olarak test edilebilmektedir. Bu durum, olası hataların daha erken tespit edilmesini sağlayacak ve tasarım sürecine daha kontrollü ve doğru bir çalışma biçimi kazandıracaktır. Sanal deneme teknolojileri günümüzde moda sürecinde önem kazanmaktadır. Özellikle metaverse'ler tarafından desteklenen moda uygulamaları burada en öne çıkan alanlar arasında yer almaktadır. Bu uygulamalar, tüketici-ürün etkileşimini değiştirerek tasarım ve tüketici arasındaki etkileşime yeni bir boyut kazandırmaktadır. Tezin dördüncü ve beşinci bölümleri, yapay zekanın moda pazarındaki uygulamasına odaklanmaktadır. Bu bölümler, operasyonel yönetim süreci ile sürdürülebilirlik ve etik sorunlarına değinmektedir. Yapay zeka, tedarik zinciri yönetimine uygulanabilmektedir. Bu teknoloji, envanterin kontrol edilmesini ve talep tahminlerinin iyileştirilmesini sağlamaktadır. Bu süreç, aşırı üretimin azaltılmasına ve verimliliğin artmasıyla kaynakların daha optimal bir şekilde kullanılmasına katkıda bulunacaktır. Ayrıca, yapay zeka sürdürülebilir moda uygulamalarında da önemli bir rol üstlenmektedir. Çevre dostu kumaşların bulunmasına ve kumaşların etkili kullanımının tasarlanmasına yardımcı olmaktadır. Yapay zeka tabanlı sistemler kullanılarak tekstil endüstrisi ölçülebilir ve pratik yenilikçi çözümler geliştirmektedir. Bununla birlikte, bu tür teknolojilerin kullanımında bazı endişeler de bulunmaktadır. Başlıca sorunlar veri güvenliği ve fikri mülkiyet hakları olarak öne çıkmaktadır. Yaratıcılık ve etik görevler arasındaki sınırlar bu sürecin bir parçası olarak kabul edilmektedir. Bu araştırma tezi, moda tasarım sürecinde insan yaratıcılığı ve yapay zeka arasındaki bağlantıyı araştırmayı ve çok boyutlu bir ortamda ikisinin karşılıklı bağımlılığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, nitel bir araştırma projesidir. Bu bağlamda, teorik literatür taraması yapılmış ve kavramsal analizler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, vaka çalışmaları kullanılarak çeşitli moda markaları ve ilgili web siteleri analiz edilmiştir. İncelenen markalar arasında Nike, H&M, Prada, Balenciaga ve Burberry yer almaktadır. Uygulamaları yapay zeka tabanlıdır ve yapay zekanın moda endüstrisi üzerindeki etkisi somut örnekler kullanılarak açıklanmıştır. Sonuç olarak, bu tez yapay zekayı bir teknoloji olarak ele almamaktadır. Yapay zeka, moda tasarımında yaratıcılığın kapsamını artıran unsurlardan biri olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca bu teknolojinin, akıllı sistemler ve tasarımcılar arasında yeni bir etkileşim modeli yarattığı belirtilmektedir. Bu yöntem, değişime odaklı bir tasarım anlayışı sunmaktadır. Ek olarak, araştırma sadece moda tasarımının geleceğine dair entelektüel bir çerçeve sunmakla kalmamakta, aynı zamanda pratik ve uygulamaya dayalı bir bakış açısı da sağlamaktadır.The history of fashion design has not only answered the necessity to wear clothes, but also served as a multidimensional tool of expression communicating personal identity, social status, cultural values and aesthetic wisdom. Since ancient culture and up to today, fashion has been directly influenced by the social, economic, technological, and cultural dynamics of that era, and every turning point of the history brought apparent changes in designing styles and ways of production. The traditional fashion design has used human creativity, intuitive thought process and crafts and experience where the designer acts as the main creative element in the process. Nevertheless, particularly as industrialization has increased, the fashion business has been subjected to the pressure of such concepts as speed, scale, and efficiency. The necessity to minimize the time and expenses spent on production, adapt to consumer needs much faster, and even survive in the world of highly competitive markets has shown the drawbacks of the old design and production process. Major structural challenges that the fashion industry has encountered in this regard include high cost of production, wastage of resources, overproduction, ineptitude in demand forecasting and sustainability. All this has rendered the incorporation of technological innovations into the processes of fashion design to be a inevitability. Over the past few years, the world has witnessed the high-speed growth of artificial intelligence (AI) technologies, which have set the stage of a radical revolution in the field of fashion design and production. The fashion industry is moving towards AI-based technologies like big data analytics, machine learning, deep learning, generative models, and computer vision as new technologies that help to streamline, speed up, and optimize the design process. Instead of substituting designers, AI serves as a collaborative solution that automates repetitive and time-consuming processes, allows making decisions based on the data, and improves the creative process. Consequently, designers will be spared of the operational load and are free to be more conceptual and undergo more aesthetic exploration and novel design solutions. This thesis discusses artificial intelligence as a historical, technological and conceptual force that changes fashion design. The paper starts its examination by looking at the history of fashion design in the ancient civilization up to the contemporary era. The relationship between fashion and technology is by no means new as evidenced by the design of clothing in ancient societies, the fashion as a factor of classes in the Middle Ages, and the advent of aesthetic and personal expression during the Renaissance and modern period. The industrial revolutions are key points of transition in this relationship. Mass production and mechanization became the defining features of the fashion industry due to the first and second industrial revolutions, digitalization and the computer-aided design and production systems became the keywords of the fashion design because of the third industrial revolution, and the fourth industrial revolution has introduced the new paradigm of the fashion design through the use of artificial intelligence, big data, 3D technologies, and digital simulations. The second chapter talks about the theoretical grounds of AI technologies. The idea of machine intelligence is discussed in connection with Turing Test, and then the machine learning, deep learning, big data, generative adversarial networks (GANs), diffusion models, computer vision, and natural language processing are mentioned and their uses in the fashion industry are discussed. In trend analysis and future forecasting, in particular, AI platforms show how data-driven forecasts are supplanting entirely intuitive choices. Stylumia, WGSN and Heuritech, which analyze consumer trends, social media information and content and are visual platforms, can become strategic work tools helping to inform the design process. The third chapter is dedicated to AI-assisted fashion design technology and computeraided manufacture. Such generative AI platforms as Adobe Sensei, MidJourney, DALLE, and ChatGPT offer inspiration, visualization, and concept development. Moreover, the pattern development and simulation of a garment in 3D and digital prototyping is possible with the help of such software as Optitex, CLO 3D, Marvelous Designer, and Browzwear, which allows testing a design prior to its creation.Online try-on and metaverse applications that are designed in the name of fashion are altering the consumer experience and redefining the relationship between design and the user too. Chaptersfour and five are concerned with operational,sustainability, and ethical issues of AI in the fashion industry. AI is highly required in enhancing efficiency and resource use in areas such as optimisation of supply chains, inventory, predicting demand, and over-production. The application of environmentally friendly materials to their construction, the utilization of fabrics to a greater extent and the motivation to develop new methods in the textile industry, has become easier to measure and apply with the help of AI. Nevertheless, other apposite arguments on the application of these technologies can also be found in respect to data safety, intellectual property, and certain limits of creativity, and ethical factors. This paper is primarily aimed at revealing the nature of the correlation between the human creativity and artificial intelligence in the fashion design process and discussing the collaboration between the two players in the multidimensional manner. The paper is based on the qualitative approach and includes a wide literature review, conceptual analysis, and case study conducted on the selected fashion brands and digital platforms. The comparison of AI which is applied to such brands as Nike, H&M, Prada, Balenciaga and Burberry enables conducting a realistic evaluation of possible practical impacts of these technologies. Lastly, artificial intelligence is not regarded as a breakthrough in technology in this thesis but the contemporary paradigm that can broaden the creativity in the area of fashion design and leave a new paradigm of collaboration between designers and smart systems. The pattern of introducing AI in the fashion designing does not kill the creativity of human beings; it re-positions and strengthens it. It is in this regard that the research will be utilized in the provision of both theoretical and practical construct of the future of fashion design.trFine ArtsFashion Design EducationModa Tasarımı EğitimiGüzel SanatlarMaster Thesis