Algılanan Ebeveyn Kabul-red Düzeyi İle Reddedilme Duyarlılığı, Sosyal Onay İhtiyacı ve Somatizasyon Arasındaki İlişki

Abstract

Bu araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde algılanan ebeveyn kabul-red düzeyi ile reddedilme duyarlılığı, sosyal onay ihtiyacı ve somatizasyon arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Aynı zamanda bu değişkenlerin; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum, kardeş sayısı, tanısı konmuş psikoloji rahatsızlık ve psikolojik destek alma durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği de araştırılmıştır. Araştırma, 18-65 yaş aralığında olan 402 yetişkin bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %74,1'i kadın, %25,9'i erkektir ve yaş ortalaması 26,91'dir. Araştırmada veri toplamak için Sosyodemografik Bilgi Formu, Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği-Kısa Formu, Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği, Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi için SPSS programı kullanılmıştır. İki düzeyli sosyodemografik değişkenlere göre değişkenler arasındaki farklılıkları incelemek için bağımsız t-testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Ölçek puanlarının en az üç düzeyli kategorik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için tek yönlü ANOVA gerçekleştirilmiştir. Algılanan ebeveyn kabul-red düzeyi, reddedilme duyarlılığı, sosyal onay ihtiyacı ve somatizasyon değişkenleri arasındaki ilişkilerin yönünü ve anlamlılığını tespit etmek amacıyla Pearson korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda reddedilme duyarlılığı ile hem anne hem baba formunun tüm alt boyutları ve toplam puanları arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Sosyal onay ihtiyacı ile algılanan kabul-red düzeyleriyle pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Özellikle anneden algılanan toplam kabul-red düzeyi ile sosyal onay ihtiyacı arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Hem anneden hem babadan algılanan tüm alt boyutlar ve toplam kabul-red ile somatizasyon arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler saptanmıştır. Reddedilme duyarlılığı ile sosyal onay ihtiyacı arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Reddedilme duyarlılığı ile somatizasyon arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Somatizasyon düzeyi ve sosyal onay ihtiyacının arasında pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğunu ortaya konmuştur.

The aim of this study was to examine the relationship between perceived parental acceptance-rejection and rejection sensitivity, need for social approval, and somatization among adults. In addition, the study investigated whether these variables differed significantly based on gender, age, education level, marital status, number of siblings, presence of a diagnosed psychological disorder, and prior psychological support. The research sample consisted of 402 adults aged between 18 and 65. Of the participants, 74.1% were female and 25.9% were male, with a mean age of 26.91. Data were collected using the Sociodemographic Information Form, the Short Form of the Adult Parental Acceptance-Rejection Questionnaire, the Rejection Sensitivity Questionnaire, the Need for Social Approval Scale, and the Brief Symptom Inventory. The data were analyzed using the SPSS software. Independent samples t-tests were conducted to examine differences in variables based on binary sociodemographic factors. One-way ANOVA was used to determine whether scale scores differed according to categorical variables with three or more levels. Pearson correlation analysis was employed to examine the direction and significance of the relationships among perceived parental acceptance-rejection, rejection sensitivity, need for social approval, and somatization. The results revealed that rejection sensitivity was significantly and positively correlated with all subdimensions and total scores of both maternal and paternal acceptance-rejection. A significant positive and significant correlation was also found between need for social approval and perceived parental acceptance-rejection. In particular, maternal acceptance-rejection total scores and subdimensions were positively associated with the need for social approval. Significant positive relationships were observed between somatization and all subdimensions and total scores of maternal and paternal acceptance-rejection. Rejection sensitivity was also found to be significantly and positively related to both need for social approval and somatization. Lastly, a significant positive relationship was identified between somatization and the need for social approval.